De vrije markt bestaat niet

Het kapitalisme heeft het weer gedaan, volgens het webadres van een Groene Amsterdammer-artikel uit september, over het boek This Changes Everything van Naomi Klein. Het wekt de indruk dat de schrijver zich ervan bewust is dat het kapitalisme een makkelijke zondebok is voor maatschappelijke problemen, maar hij gaat er toch graag in mee dat het “gedereguleerde kapitalisme” ook van klimaatverandering prima de schuld kan krijgen. Het artikel begint met de opmerking dat klimaatverandering een moeilijk onderwerp is, onder andere “omdat er mensen zijn die volhouden dat het ‘niet bestaat’.” Dat klopt, maar wat ik veel liever zou weten is waar Naomi Klein en de Groene dat compleet gedereguleerde kapitalisme hebben gevonden. Geen land ter wereld heeft een echt vrije markt, en als er ooit één geweest is is dat zo lang geleden dat het met geen mogelijkheid nog de oorzaak kan zijn van hedendaagse problematiek.

De realiteit is dat de vrije markt zelf helemaal geen agenda heeft. Bedrijven hebben een winstoogmerk, maar om winst te kunnen maken zullen ze moeten voldoen aan de vraag van consumenten. En dáár ligt dan ook de echte macht in een vrije markt economie. Als wij vinden dat een bepaald bedrijf te vervuilend is dan is er een bijzonder effectief middel om ze tot verandering te dwingen: hun producten niet meer kopen. Als we te lui of gemakszuchtig zijn om dat te doen, dan moeten we daar het kapitalisme niet de schuld van geven; dan moeten we in de spiegel kijken. De iPads en cheap tickets waar De Groene naar verwijst worden alleen geleverd omdat er mensen zijn die ze willen kopen. Je kunt het heel nobel vinden om de leveranciers tot meer duurzaamheid te dwingen, maar dan zullen de prijzen stijgen en dat vinden de meeste mensen dan ook weer niet de bedoeling.

Hoe vrij de markt nu is, bewijst het Europees Parlement met een stemming eind november om Google “op te splitsen”. Het EP realiseert zich terdege dat ze niet in de positie zijn om een bedrijf uit elkaar te trekken, maar het geeft in ieder geval de boodschap af dat het gezien heeft hoe succesvol Google is, en als Google het zo goed blijft doen dan kan het in ieder geval wel een boete van 5 miljard krijgen. Want dat heet dan eerlijk te zijn. Veel eerlijker dan internetgebruikers zelf eens kritisch te laten kijken naar welke zoekmachine ze gebruiken; alternatieven zijn er zat en, ik zal alleen voor mijzelf spreken, ik ben als Google gebruiker nooit bedreigd als ik toch per ongeluk een keer met Bing iets opzocht (ik kies ervoor om veel producten van Google te gebruiken, omdat het over het algemeen heel goede en gebruikersvriendelijke producten zijn).

Misschien nog schokkender is dat het Europees Parlement zich bezighoudt met het stemmen over onderwerpen waarover het niets te zeggen heeft. De vrije markt biedt ons als consumenten en burgers alle middelen die we nodig hebben om gewenst gedrag af te dwingen bij de bedrijven waar we klant zijn. Als het ons niet bevalt, moeten we hun producten niet kopen – dat is niet alleen ons recht, maar in een vrije markt is dat ook onze plicht. Het uitbesteden van die verantwoordelijkheid aan overheden of andere instituties geeft ons alleen maar de indruk dat we controle hebben, terwijl we in feite alleen maar macht uit handen geven. Hoeveel schandalen zijn er nodig voordat overheden dezelfde slechte reputatie hebben als de vrije markt die nooit de kans heeft gekregen zich te bewijzen? Geef dan op de dag dat overheden het recht krijgen om bedrijven op te splitsen, aan de burger het recht om overheden op te splitsen als zij zich schuldig maken aan machtsmisbruik, nepotisme, het uitbuiten monopolies of het verstoren van de economische stabiliteit. Dan komen we dichter bij de wortel van het probleem, en ook dichter bij de oplossing.

Advertisements

About Peter Reedijk

Metalhead - aspiring author. I blog about my philosophies regarding man's social evolution and how we can take charge of our own existence.

Posted on December 6, 2014, in Vrijheid, Vrede, Voorspoed and tagged , , . Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: